تبليغاتX
انتشارات جوان پویا
این وبلاگ علاوه بر انعکاس فعالیت های انتشارات در زمینه های فرهنگی علمی و طنز نیز حرف تازه دارد
 

                       این مطلب به نقل از سایت "باشگاه اندیشه "آمده است.

آدرس مطلب:

http://www.bashgah.net/modules.php?name=News&file=article&sid=23439

هنر و ادبیات/مقالات / قواعد و آداب نقد/دكتر محمد منصورنژاد

قواعد و آداب نقد

نويسنده : دكتر محمد منصورنژاد

منبع : نامه علوم انساني دوفصلنامه شوراي بررسي متون و كتب علوم انساني شماره 11



 

چكيده

در نوشتار حاضر، پس از مقدمه، از دو دسته قواعد و آداب درون‌منطقي و برون‌منطقي نقد سخن به ميان آمده است.

از جمله قواعد و آداب درون‌منطقي كه بر نقد و نقادي حاكم  است، مي‌توان به اين موارد اشاره كرد: 1. فقط نقادي نظري انديشه و عمل؛ 2. برشمرده سره و ناسره؛ 3. شفافيت نقد؛ 4. آداب پيشيني متن در نقد؛ 5. شرط علم در نقد نظري؛ 6. بي‌طرفي آگاهانه.

در انتهاي مقاله ـ با عنوان «جمع‌بندي و نتيجه‌گيري» نكاتي به‌عنوان محصول نوشتار حاضر طرح شده است.

كليد واژه‌ها

نقد، قواعد نقد، آداب نقد، نقادي انديشه، قواعد درون منطقي، قواعد برون منطقي.

مقدمه

از محاسن بيان كردن قواعدي براي نقد آن است كه حداقل دو گروه خلع سلاح مي‌شوند:

اول آنان‌كه به بهانة نقد، به نكته‌گيري، تخريب، توطئه و هتاكي ديگران مي‌پردازند. اگر آداب نقد به درستي و وضوح بيان شود و نقد به صورت فرهنگ جامعه درآيد، اين گروه‌ها يا بايد دست از تلاش خود بردارند و يا در قالبي غير از نقد به فعاليت خود ادامه دهند؛ زيرا اگر از نقد و انتقاد سوء استفاده كنند، رسوا مي‌شوند.

گروه دوم، متعصبان، متحجران و خشك‌مغزاني هستند كه بي‌جهت در برابر نگرش‌ها و يا عملكرد فرد يا گروه و نهادي حساسيت نشان مي‌دهند و هرگونه طرح خصوصاً نقاط ضعف را تخطئه و توطئه مي‌پندارند. در صورت طرح آداب نقد و نهادينه كردن آن، بهانه از دست اين گروه نيز گرفته مي‌شود و مصلحان و انديشمندان فرصت طرح انتقادي ديدگاه‌ها دربارة انديشه‌ها و عملكردها را مي‌يابند.

مجموعة‌ قواعد و آداب نقد را به دو دسته مي‌توان تقسيم كرد: قواعد و آداب درون‌منطقي و قواعد و آداب برون منطقي.

1. قواعد و آداب درون منطقي نقد

مراد از چنين قواعدي، حدود و آدابي است كه به اصل، مركز، متن و خود نقد مربوط است، نه به حيطه‌ها و حواشي و مسايل پيراموني نقد (قواعد و آداب برون‌منطقي).

از مهم‌ترين قواعد درون‌منطقي نقد عبارت‌اند از:

اول: فقط نقادي نظري انديشه و عمل

در روابط ما آدميان،‌ حيطة نقد و انتقاد تنها به نقد زباني، كلامي و قلمي انديشه و عمل خود و يا ديگران محدود است و كنش، كار و  عمل عليه ديگران به طور ذاتي در حيطة نقادي و نقدپذيري، و همزمان با نقد قرار نمي‌گيرند؛ و چون نقد با غايت صلاح، اصلاح و رشد صورت مي‌گيرد و ديدن محاسن در كنار معايب در نقد، از لوازم قطعي آن است، ضمن اينكه نقد از عمل و اقدام متمايز است، هر نوع اظهار نظري را نيز دربر نمي‌گيرد و هرگونه موضعگيري نقد محسوب نمي‌شود. بر اين اساس،‌ نقد با توطئه ـ‌ كه اولاً با اقدام قرين است، ثانياً برجسته كردن كاستي‌ها و معايب است ـ فرق دارد؛ چنان‌كه بسياري از مواضع جريانات سياسي هم در واقع خرده‌گيري و انتقام‌گيري است و با غايت آسيب‌زدن به يكديگر انجام مي‌شود و در چهارچوب نقد قرار نمي‌گيرند.[1]

اگر در حيطة يادشده و با رعايت شرايط آن (كه در ادامه مي‌آيد)،‌ به نقد توجه شود، مي‌توان دربارة دامنة نقد در حيطة تفكر بشري، نقد و انتقاد هيچ قيد و حدي ندارد؛ بر انديشة هر كس و هر نخبه (سياسي، فكري و ...) مي‌توان به داوري نشست و معايب فكرش را در كنار محاسن او برشمرد. در نقد سياسي هم تنها قيد و حد نقد بر عملكرد ديگران، پذيرش قانون اساسي يك كشور است و يك فرد تا وقتي كه پذيرفته است، يعني مطابق آن قانون عمل كند، در همة حيطه‌هاي نظام نيز حق نقد دارد.

در ساير حوزه‌هاي ارتباطي نيز حق نقد بر يكديگر براي همگان محفوظ است و ـ چنان‌كه اشاره شدـ حيطة نقد به اقدام عملي عليه ديگران نمي‌رسد و در نقد نظري محض خلاصه مي‌شود.

دوم: برشمردن سره و ناسره

از غايات نقد آن است كه خوب از بد، حسن از عيب، و نقص از كمال در يك انديشه يا فعال متمايز شود. براي رسيدن به چنين هدفي، لازم است ابتدا محاسن يك فكر يا كنش از معايب آن تفكيك و در نقد نيز به هر دو بعد آن اشاره شود. به عبارت ديگر،‌ شايد اين الگو در نقد قابل پيشنهاد باشد كه ناقد ابتدا محاسن روشي و محتوايي متن يا فرد يا ... را برشمارد و سپس نواقص روشي و محتوايي موضوع مورد نقد را مطرح كند.

سوم: شفافيت نقد

اگر غايب نقد تميز صواب از ناصواب و تأثيرگذاري بر علم و عالم و عامل باشد، واضح است كه مخاطب نقد بايد مقصود ناقد را دقيقاً دريابد. اگر ناقد در بيان مقصودش به جهت طرح ابهام‌آلود و رمزآميز توفيق نداشته باشد، هرگز به غايب و مطلوب نقد نمي‌رسد. پيشتر اشاره شد كه نقد تلويحي نافذتر از نقد تصريحي است. اين، به معناي مبهم و ناقص طرح كردن نقد نيست بلكه به‌معناي آن است كه ناقد با بهره‌گيري از هنر، فصاحت و بلاغت و هشياري و زيركي، مقصود خود از انتقاد را حتي بليغ‌تر از نقد تصريحي و مستقيم بيان كند، كه گفته‌اند: «الكنايه ابلغ من التصريح».

چهارم: آداب پيشيني متن در نقد

در بررسي انتقادي متون، قبل از ورود به نقد آراي مؤلف (نويسنده)، بررسي و تحقيق در اين موارد، از آداب نقد به حساب مي‌آيد: 1. استناد اصل نوشته به آن مؤلف يقيني باشد؛ 2. تمامي آنچه در آن كتاب آمده است،‌ بدون تحريف و تفسير، نوشتة همان مؤلف باشد؛ 3. مقصود مؤلف،‌ صرف جمع‌آوري مطالب و گردآوري اقوال، بدون تضمين صدق و كذب يا تعهد حق و باطل آن نباشد، بلكه منظور وي، بيان واقع و فتوا و نقل صدق باشد؛ 4. مؤلف در بيان واقع آزاد و از گزند تقيه و آسيب و ترس،‌ مصون باشد؛ 5. آنچه در آن نوشتار آمده، آخرين اثر و رأي نهايي مؤلف و فتواي پاياني او باشد. (جوادي آملي، 1375: 151)

بدون طيّ مراحل پنج‌گانة فوق و بدون مسلم ديدن آخرين آراي جدي و ااصلي نويسنده، چگونه مي‌توان به خود حق داد از نويسنده‌اي نقد كرد؟

بنابراين از اين‌رو آداب پيشيني متن نيز از قواعد جدي انتقاد متون است.

مرحوم زرين‌كوب، تحقيق در صحت و سقم اسناد و مدارك و اصالت يا عدم اصالت اثر را در عنوان نقد تاريخي بررسي و از آن به نقد داخلي (در مقابل نقد خارجي، كه مطالعه در سوانح تاريخي و تحقيق در اشارات و احوال اعلام و حوادث مذكور در متن است) ياد كرده است. (زرين‌كوب، 1378: 101)


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم دی 1385ساعت 23:53  توسط آرش سعیدی  | 

کتاب "مسائل دختران "یکی از آثار دکتر منصورنژاد است که با استقبال شدید نسل جوان رو به رو شده است و اکثر افرادی که این کتاب را خوانده اند ،آنرا جدا از سایر کتابهایی می دانند که در این مباحث نوشته می شود و به صورت کلیشه ای به بررسی این موضوع می پردازند.

کتاب عقل تالیف دکتر منصورنژاد با قلمی سنگین نوشته شده است و مخاطب خاص خود را می طلبد.

ایت کتاب در برخی از دانشگاهها همانند دانشگاه مازندران منبع درسی (رشته فلسفه در مقطع ارشد)می باشد.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه پنجم دی 1385ساعت 23:16  توسط آرش سعیدی  | 

کسب مقاوم دوم در حوزه ی تالیفات سیاسی در میان ۵۰۰ اثر برگزیده در موضوع امام خمینی توسط دکتر منصورنژاد یکی دیگر از اقتخارات کسب شده توسط ایشان در هفته ی اخیر می باشد.

برگزیدگان نخستین جشنواره امام(قدس) و انقلاب اسلامی

نخستین جشنواره تقدیر از آثار برگزیده پژوهشگران حوزه مطالعاتی "امام خمینی و انقلاب" که به همت پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی و با همکاری موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)،‌ دفتر نمایندگی موسسه در قم و مشارکت مراکز علمی مرتبط برگزار شد، از ارائه‌دهندگان آثار برگزیده این حوزه در موضوعات مختلف تقدیر شد.

 

آثار برگزیده پس از ارزیابی بیش از 500 اثر پژوهشی در حوزه‌های مختلف عرفان و تفسیر،‌ جامعه شناسی انقلاب اسلامی، علوم سیاسی، تاریخ معاصر، تاریخ انقلاب، ادبیات و هنر، ‌فقه و اصول، تبیان‌ها ، بخش ویژه و بخش بین‌الملل انتخاب و معرفی شدند.

مراسم تقدیر از آثار برگزیده پژوهشگران حوزه مطالعاتی امام (ره) و انقلاب، عصر روز سه شنبه با سخنرانی حجت‌الاسلام انصاری - رییس پژوهشکده - و دکتر حسن حبیبی و با حضور جمعی از چهره‌های علمی و فرهنگی و اساتید و محققان این حوزه در محل پژوهشکده برگزار شد.

 

به گزارش جام جم آن لاین، در موضوع عرفان و تفسیر،‌ کتاب "تفسیر قرآن مجید برگرفته از آثار امام خمینی" اثر حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمد علی ایازی(انتشارات موسسه تنظیم و نثر آثار امام خمینی) رتبه اول، کتاب "فهم القرآن و طرح القرآن فی النهضته" اثر جواد علی کسار(خالد توفیق) از انتشارات دفتر موسسه تنظیم و نشر آثار امام در قم رتبه دوم و مجموعه کتب مربوط به اخلاق از دیدگاه امام خمینی (اخلاق مسوولان، انتقاد و انتقاد پذیری، مدارا و شرح صدر) اثر حجت الاسلام والمسلمین سید حسن اسلامی (انتشارات دفتر موسسه در قم) رتبه سوم را به خود اختصاص دادند.

در حوزه جامعه شناسی انقلاب اسلامی، کتاب "جامعه‌شناسی شعارهای انقلاب اسلامی" اثر دکتر محمد حسین پناهی (انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی)، کتاب "جنبش دانشجویی در ایران" اثر علیرضا کریمیان (انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی) و کتاب "برهه انقلابی در ایران" از دکتر علیرضا شجاعی زند (انتشارات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی) به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم را به خود اختصاص دادند.

 

در موضوع علوم سیاسی، کتاب "تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران" از دکتر یحیی فوزی (انتشارات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی) و کتاب "اندیشه سیاسی امام خمینی"از دکتر محمد حسین جمشیدی (انتشارات پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی) مشترکا رتبه اول و کتاب "بررسی تطبیقی تعامل مردم و حاکم از دیدگاه محمد غزالی و امام خمینی" از دکتر محمد منصورنژاد (انتشارات پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی) و کتاب "مجلس خبرگان و حکومت دینی در ایران" به قلم محمد وحید قلفی (انتشارات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی) به ترتیب رتبه دوم و سوم را کسب کردند.

 

در موضوع تاریخ (خاطرات) نیز کتاب "کارنامه خاطرات هاشمی رفسنجانی" به قلم عباس بشیری در 2 جلد (دفتر نشر معارف انقلاب اسلامی) رتبه اول، کتاب "خاطرات عزت شاهی" اثر محسن کاظمی (دفتر ادبیات انقلاب اسلامی) رتبه دوم و کتاب "خاطرات آیت الله سید حسین موسوی تبریزی" اثر واحد خاطرات موسسه تنظیم و نشر به قلم محمد جواد مرادی نیا (انتشارات موسسه تنظیم و نشر) رتبه سوم را به خود اختصاص دادند و همچنین کتاب "جام شکسته" اثر حجت‌السلام و المسلمین عبدالمجید معادیخواه (انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی) به عنوان اثر قابل تقدیر معرفی شد.

 

images/20061220/gift.jpg

در ادامه این مراسم که روز سه‌شنبه در محل پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی برگزار شد، در زمینه تاریخ انقلاب، کتاب "انقلاب اسلامی در لرستان" اثر حمیدرضا دالوند(انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی)، کتاب "‌سازمان مجاهدین خلق" اثر براتعلی طبرزدی (انتشارات موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی) و کتاب "زندگی‌نامه و مبارزات آیت الله سید مصطفی خمینی" و "زندگی‌نامه شهید رجایی" اثر سجاد راعی گلوجه (انتشارات مرکز تنظیم و نشر اثار امام خمینی) به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم را به خود اختصاص دادند و در همین زمینه "دایرة‌المعارف انقلاب اسلامی" ویژه جوانان و نوجوانان اثر میرزاباقرعلی نژاد از دفتر ادبیات انقلاب اسلامی وابسته به حوزه هنری به عنوان اثر قابل تقدیر شناخته شد.

در ادامه تقدیر از آثار برگزیده پژوهشگران حوزه مطالعاتی امام (ره) و انقلاب، در موضوع ادبیات و هنر، کتاب "شعر سیاسی" از احمد درستی (انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی) و کتاب "سینمای دینی پس از پیروزی انقلاب" اثر علی اصغر کشانی (انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی) حایز رتبه اول و دوم این جشنواره شدند. این در حالی است که به علت کم بودن آثار در این زمینه رتبه سوم معرفی نشد.

همچنین در موضوع فقه و اصول "طرح شرح نموداری کفایه" از مسلم قلی پور گیلانی (دفتر موسسه در قم) رتبه اول، کتاب "قانون مدنی و فتاوای امام خمینی" (ره) اثر عبدالله کیایی و کتاب "آیات الاحکام" (قبسات من تراث الامام الخمینی) از عباس فیض هر دو از انتشارات دفتر موسسه در قم، مشترکا جایزه رتبه دوم و کتاب "شرح جواهر الاصول" اثر مرحوم آیت الله سید محمد حسن مرتضوی لنگرودی(ره) (انتشارات دفتر موسسه در قم) رتبه سوم را به خود اختصاص دادند.

 

آثار قابل تقدیر در این زمینه کتاب "مبانی فقهی آرا خاص امام خمینی" اثر زهرا گواهی و کتاب "ماخذشناسی توصیفی فقهی اصولی و حقوقی امام خمینی" اثر افسانه زمانی جباری معرفی شدند.

 

در موضوع تبیان‌ها نیز مجموعه سه تبیان تحت عناوین "عدل و معاد و امامت" اثر دکتر فروغ‌السادات رحیم پور، کتاب "‌حکومت اسلامی و ولایت فقیه" اثر حجت الاسلام والمسلمین حسین مستوفی و کتاب "روحانیت و آیین انقلاب اسلامی" از دکتر علی محمد حاضری همگی توسط انتشارات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم را کسب کردند.

در بخش ویژه جشنواره نیز مرحوم آیت الله فهری زنجانی به دلیل ترجمه، تصحیح و طبع آثار امام خمینی، آیت الله مجتبی تهرانی با اثر الرسائل – المکاسب المرحمه و حجت الاسلام والمسلمین حمید روحانی با اثر "نهضت امام خمینی" در سه جلد معرفی و تقدیر شدند.

در پایان در بخش بین الملل نیز کتاب جهانی بودن امام خمینی، زندگی و اندیشه‌های ایشان اثر عبدالله النبالی نویسنده اردنی رتبه اول، رجل من اهل قم اثر الشیخ حسن فواد الحماده نویسنده لبنانی رتبه دوم و کتاب اسلام و چالشهای جهانی‌سازی اثر دکتر خلف الجراد نویسنده سوری رتبه سوم را به خود اختصاص دادند.

+ نوشته شده در  شنبه دوم دی 1385ساعت 21:9  توسط آرش سعیدی  | 

                             فروش کتاب بدون اجازه!!!

شنیده بودم در بخش نرم افزار کار در خورد توجهی در ایران عزیزمان ارائه نمی شود..وقتی علت را جویا می شویم همه کپی برداری از سی دی ها و محصولات نرم افزاری را علت اصلی این مهم می دانند.

 

 

اما ما شاهدیم در عرصه ی کتاب و فروش آن هم به طور علنی تخلف صورت می گیرد.

برای مثال سایت زیر

http://www.adinebook.com/?page=search&spublisher=7323

 

در اقدامی خود سر بدون هماهنکی با مسولان انتشارات جوان پویا یکی از آثار معروف و برتر آقای دکتر منصورنژاد را به فروش گذاشته است.

 

در گذشته هم چاپ مقالات ایشان را به نام افراد دیگر شاهد بودیم و سکوت کردیم .اما گویا مشکل حاد تر از کپی برداری از یک مقاله شده است.

امید داریم مسولین با اندیشیدین تدابیر مطلوب راه را برای این حرکات ببندند


عشق زمینی
محمد منصورنژاد
 
      تعداد بازديد: ١٤ سال چاپ: ١٣٨١
توضيحات بيشتر   تخفيف(درصد): ٠ قيمت(ريال): ٨٠٠٠ نشر: محمد منصورنژاد
  آدینه بوک - عشق زمینی
+ نوشته شده در  شنبه دوم دی 1385ساعت 0:43  توسط انتشارات جوان پویا  | 
همايش قرآن و روابط بين الملل /7
دكتر محمد منصورنژاد:مخاطب اصلي اسلام همه انسان‌‏ها هستند
تهران- خبرگزاري كار ايران

مخاطب اصلي اسلام همه انسان‌‏ها هستند و در اسلام تحميل عقيده وجود ندارد بلكه تبليغ عقيده است.


به گزارش خبرنگار فرهنگ و انديشه ايلنا، در همايش قرآن و روابط بين الملل، دكتر محمد منصورنژاد كه با عنوان" اصل گفتگو و دعوت در روابط بين المللي از نگاه اسلامي" سخنراني مي‌‏كرد, گفت: واژه گفتگو به معناي دقيق آن كه در مقابل منولوگ قرار مي‌‏گيرد, در زبان فارسي به معني مكالمه، گفتو شنيد و مباحثه آمده‌‏است و در زبان انگليسي به معني همپرسه دو يا چند نفر، مبادله و مباحثه ارباب انديشه‌‏ها و مبادله و مباحثه براي دستيابي به تفاهم و شناخت متقابل آمده‌‏است.
وي خاطرنشان كرد: مشهورترين گفتگو كه سابقه آن به آغاز تاريخ فلسفه برمي‌‏گردد ديالوگ‌‏هاي سقراط با همنشينان و شاگردانش است.
منصورنژاد گفت: دعوت عبادت است از, درخواست پذيرش اسلام از غير مسلمين توسط مسلمين كه درخواست كننده اصطلاحا داعي ناميده مي‌‏شود.
وي درباره فلسفه دعوت اظهار داشت: در فلسفه دعوت، مخاطب اصلي اسلام، همه انسان‌‏ها هستند, در اسلام تحميل عقيده وجود ندارد بلكه تبليغ عقيده‌‏است و قرآن مي فرمايد كار دين با اجبار نيست، راه هدايت و ضلالت بر همه كس روشن است.
منصورنژاد افزود: دليل ديگر ادعاي دعوت از سوي فرد، گروه و يا دين آن است كه نسبت به مدعايش ايمان دارد از آن رو كسي مي‌‏تواند حتي ديگران را به جدال، آن هم جدال احسن دعوت كند كه مدعي پيام برتر، سخن منطقي‌‏تر و كلام عميق‌‏تر است. اسلام ادعاي كمال در دين را دارد و از آن رو كه خاتم اديان است، كاملترين پيام‌‏هاي آسماني است.
وي درباره سطوح داعيان و قرآن گفت: دعوت‌‏كنندگان در عرصه روابط بين الملل با توجه به شرايط , در سه گروه قابل دسته بندي‌‏اند، سطح فردي يعني آحاد مسلمانان، سطح گروهي كه جداي از دولت‌‏ها تلاش مي‌‏كنند و سطح دولتي كه دول اسلامي موظف به دعوت ديگران به اسلامند.
منصورنژاد افزود: از مثال‌‏هاي بارز دعوت ديني در سطح فردي، دعوت حضرت ابراهيم (س) از مردم عصر خويش است كه به وضوح از شيوه و تكنيك جدال احسن بهره گرفته‌‏است.
وي درباره اصل دعوت اظهار داشت: اصل دعوت اصلي است كه نياز به قبول زحمت، رنج، پايداري، به دنبال ديگران رفتن و داشتن انگيزه‌‏هاي قوي دارد.
منصورنژاد تصريح كرد: براي تحقق اصل دعوت در عرصه روابط بين الملل، كساني‌‏كه شرايط لازم براي دعوت از ديگران را دارند بايد روابط عمومي فعالي را ايجاد نموده و با هجرت و سير در زمين، پيام ديني را به ديگران برسانند كه در اين ميدان وسايلي چون اينترنت و ماهواره راه‌‏ها را تا حدي هموار كردند.
وي در پايان سخنان خود گفت: از آنجا كه در عصر غيبت تكليف جهاد ابتدايي نداريم، اصل دعوت هم پررنگ‌‏تر از زمان معصوم و جداي از جنگ و درگيري خود را نشان مي‌‏دهد و هم اين اصل با گفتگو (ديالوگ) ارتباط جدي‌‏تري پيدا مي‌‏كند.
پايان پيام

 آدرس:http://www.ilna.ir/shownews.asp?code=141214&code1=7 

+ نوشته شده در  جمعه یکم دی 1385ساعت 23:36  توسط عباس منصورنژاد  |